Titel: Kaas
Uitgave: Amsterdam, Van Kampen, 1933
Aantal pagina's: 91
Genre: novelle, satire
Samenvatting (https://nl.wikipedia.org/wiki/Kaas_(roman)
Het verhaal gaat over Frans Laarmans, een klerk bij de General Marine and Shipbuilding Company in Antwerpen. Hij krijgt van Van Schoonbeke, de welgestelde vriend van zijn broer Karel, die huisarts is, een baan aangeboden. Laarmans laat zich verleiden om groothandelaar in Nederlandse kaas te worden, volvette Edammer, mede om daarmee meer respect te verdienen in de kringen waarin hij per ongeluk verzeild is geraakt en waar hij zich slecht op zijn plaats voelt, omdat hij zich niet kan meten met de welgestelde en wat snobistische leden van het gezelschap. Met hulp van zijn broer en op aanraden van zijn vrouw slaagt hij erin tijdelijk (en onbetaald) ziekteverlof te krijgen van zijn baan als klerk bij de scheepswerf waar hij werkzaam is, onder het excuus dat hij zou lijden aan een zenuwziekte.
Laarmans wijdt zich met verve aan zijn taak, maar wordt zo meegesleept door zijn nieuwe werk als koopman dat hij zich aanvankelijk alleen bezighoudt met de organisatie en inrichting van zijn 'kantoor', de aankoop van een passend bureau, een schrijfmachine en een telefoon, het ontwerp van zijn briefpapier, de werving van agenten in zijn district, dat bestaat uit België en het groothertogdom Luxemburg, de naamgeving van het bedrijf (hij komt uiteindelijk uit op "Gafpa", wat staat voor 'General Antwerp Feeding Products Association') dat hij zijn eigenlijke taak uit het oog verliest. Als zijn eerste zending van 20 ton kaas arriveert van de leverancier Hornstra uit Amsterdam, weet hij dan ook niet goed wat ermee aan te vangen. Inmiddels is zijn naam als koopman wel een garantie geworden voor zijn positie in de hogere kringen van zijn vriend Van Schoonbeke, waar hij nadien met meer respect wordt behandeld.
In de harde praktijk is Laarmans echter niet geschikt voor zijn werk en blijkt niet in staat om ook maar de geringste hoeveelheid kaas (een product waarvan hij zelf walgt) aan de man te brengen. Zijn aangeworven agenten blijken merendeels non-valeurs en de enorme hoeveelheid Edammers, opgeslagen in het Blauwhoedenveem, wil maar nauwelijks slinken. Zijn vrouw lijdt onder het gehele proces en ook zijn kinderen hebben het zwaar te verduren, al doen zij hun best hun vader bij te staan. Zijn collega's van de scheepswerf komen soms op bezoek om te zien hoe het met hem gaat. Dus hij moet voortdurend oppassen dat hij geen collega's tegenkomt als hij over straat loopt met zijn bollen kaas.
Uiteindelijk geeft hij zijn koopmanschap op, na slechts enkele bollen kaas verkocht te hebben. Hij keert terug naar de scheepswerf in zijn oude baan als eenvoudige klerk, waar hij met open armen ontvangen wordt door zijn oude collega's.
- In de Nieuwe Zakelijkheid wordt alleen beschreven wat echt nodig is. Hierdoor maakt de schrijver gebruik van alleszeggende zinnen. In het boek 'Kaas' worden alleen de belangrijke gebeurtenissen rondom het avontuur van Frans Laarmans beschreven, hij is uitgekeken op zijn saaie ambtenarenbaantje en grijpt de kans met beide handen aan om in 'de handel' te gaan. Eindelijk schrijf ik je weer omdat er grote dingen staan te gebeuren en wel door toedoen van mijnheer Van Schoonbeke. Je moet weten dat mijn moeder gestorven is. (blz 14) Elsschot beschrijft even kort een andere gebeurtenis, namelijk de dood van zijn moeder, maar richt zich daarna helemaal op het plan van Frans Laarmans.
- Ook wordt gevoel bij deze stroming niet of weinig beschreven. Ik werd helemaal koud toen het vrouwenkoor begon te huilen en ik niet instemmen kon. Waar toch vonden zij al die tranen, want dat waren de eerste niet, dan kon ik aan haar gezichten wel zien. Gelukkig weende mijn broer óók niet. Maar hij is dokter en zij weten allen dat hij aan dergelijke taferelen gewoon is, zodat het voor mij toch maar pijnlijk was.
- Bij de Nieuwe Zakelijkheid wordt gebruik gemaakt van korte, krachtige zinnen. Ik heb hem bedankt, mijn mandvalies opgepakt en de tram genomen, naar huis toe. Mijn accumulator is leeggelopen. Ik ben uitgebloed.
- Het onderwerp gaat over het zakenleven. En de lezer kan zelf een mening vormen over de daden van de hoofdpersoon. Uiteindelijk is het een mislukt avontuur, en de lezer zelf kan zich afvragen hoe dit kon gebeuren. Is het de schuld van de hoofdpersoon? Hij had alles maar hij wilde toch nog meer. Of is het de schuld van mijnheer van Schoonbeke? De lezer kan het avontuur van Frans Laarmans dus zien als een wijze les.
Kaas hoort dus bij de Nieuwe zakelijkheid. Elsschot maakt gebruikt van korte, alleszeggende zinnen, het gevoel staat niet centraal en het onderwerp heeft betrekking tot het zakenleven.
Bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kaas_(roman
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuwe_zakelijkheid
http://www.scholieren.com/keuzeopdracht/11331
Geen opmerkingen:
Een reactie posten