Auteur: Adriaan van Dis
Titel: Tikkop
Uitgave: 2010, Augustus Amsterdam
Aantal pagina's: 221
Genre: geëngageerde roman, psychologische roman, sociale roman
Samenvatting (achterflap boek)
Tikkop is een roman over verraad, maar ook over vriendschap en liefde voor een taal en een land. Het vertelt de geschiedenis van twee blanke mannen, de Nederlander Mulder en de Zuid-Afrikaan Donald, die als student betrokken raakten bij het internationale verzet tegen de Apartheid. Na veertig jaar halen ze de banden weer aan en verkennen hun gevoelens van weleer: er is een liefde gedeeld, er zijn vrienden verraden, idealen verloochend. De werkelijkheid van het nieuwe Zuid-Afrika lijkt anders dan de droom van toen. De in Parijs wonende Mulder vestigt zich een tijd in de Kaap, waar Donald zijn strijd voortzet in een verstikkend vissersdorp. De lokale bevolking voelt zich aan alle kanten verraden: hun visrechten zijn verkwanseld door corrupten leiders, er is geen werk en hun kinderen vluchten in de tik, een goedkope drug. De twee mannen ontfermen zich over een talentvolle verslaafde die zij een nieuwe toekomst willen bieden, die jongen moet alles goedmaken...
Verwachtingen
Ik was nog op zoek naar een boek, die een ander boek uit de vierde klas kon vervangen. Toen ik dit boek tegenkwam in de boekenkast van mijn oma en de achterkant gelezen had, heb ik voor dit boek gekozen. Ik heb eerder een boek van Adriaan van Dis gelezen, en deze was mij redelijk bevallen. Ik had niet heel hoge verwachtingen van dit boek. Ik wist niet veel over de achtergrond van de Apartheid, maar aangezien ik wel in dit onderwerp geïnteresseerd werd, was ik wel erg benieuwd.
Thema
Vriendschap
Het verhaal gaat over de vriendschap tussen Mulder (Marten) en Donald. Ze zaten samen in de jaren 70 in een beweging die Zuid-Afrika wilde bevrijden van de apartheid. Nu, 40 jaar later, kijken ze terug naar deze jaren. Ze zijn altijd bevriend gebleven, maar ze verschillen erg van elkaar. Donald is erg fanatiek, en pakt de problemen anders aan. Dit was vroeger zo, maar nu nog steeds. Dit zie je terug als ze samen een jongen proberen te helpen.
Zuid-Afrika
Het hele verhaal speelt zich af in Zuid-Afrika. Mulder en Donald willen het land veranderen, en de inwoners beschermen. Ze zaten vroeger allebei in een beweging om de Apartheid in Zuid-Afrika te doorbreken. Niet voor niets keert Mulder terug naar het land, hij kan zijn verleden maar niet los laten. Donald en Mulder zijn allebei bezeten door het land.
Motieven
Drugs
De titel van het boek, Tikkop, slaat terug op een persoon uit het boek, Hendrik. Het is een getalenteerde jongen, maar hij is verslaafd aan tik. Dit is een goedkope drug, waaraan de meeste jongeren verslaafd zijn in het vissersdorp waar Donald woont. Tik is een belangrijk motief in dit boek, het beïnvloed de levens van alle inwoners van het dorp, maar ook de levens van Donald en Mulder, ze proberen Hendrik te helpen, ieder op een eigen manier. En bij dit proces komen ze zichzelf, maar ook elkaar tegen.
Cultuurverschillen
Het verhaal speelt zich voor het grootste deel af in een arm vissersdorp in Zuid-Afrika. Er komen meerdere inwoners uit dit dorp voor in het boek. Er zijn ook sommige zinnen in het Zuid-Afrikaans geschreven. De verschillen tussen Donald en Mulder én de arme inwoners is goed te zien. Maar doordat Mulder begaan is met deze mensen is het mooi beschreven. Mulder wil zich tussen de inwoners begeven en één van hen zijn, om hen te helpen, maar uiteindelijk blijft hij toch een buitenstaander, een rijke blanke.
Schrijfstijl
Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Mulder. Het verhaal speelt zich voornamelijk af in het heden, maar regelmatig wordt er teruggeblikt naar het verleden. Het taalgebruik is eenvoudig, maar soms worden er dialogen in het Zuid-Afrikaans beschreven.
'My vrot seun, my vrek seun,' fluisterde Charmein. 'Ag heretjie, ag heretjie.' Ze wou haar handen vouwen, maar kwam niet verder dan één gebalde vuist. (blz 142)
Situaties
Donald had Martens succes in de groep moeilijk kunnen verkroppen. Een week wisten ze elkaar te ontlopen, tot de ouwe duriez, de chef, hen tot de orde riep: de Cubaanse codes wachtten: pour la cause. Nieuwsgierigheid deed de rest. Marten was bereid veel te slikken om naar Zuid-Afrika te mogen. Zo onstond er toch een band. Heimelijk begon hij Donald zelfs te bewonderen, om zijn ernst, ambitie, inzet voor een ander. In zijn nabijheid leerde hij een serieuzer mens te zijn.
Mulder hoorde Donald weer door de telefoon schreeuwen. Hij sloot zijn ogen en verfde hun vriendschap heel. (blz 182)
In dit stukje is te lezen hoe moeizaam de relatie eerst was tussen Donald en Marten (Mulder), en nog steeds. Ze waren allebei zeer gedreven voor de beweging. Ze wilden elkaar overtreffen en hadden allebei een andere werkwijze. Donald zeer fanatiek, Mulder op een meer rustigere wijze. Dit is ook te zien in de aanpak van Hendrik.
Zie je wel, hij kon het niet laten zich met de wereld te bemoeien. (laatste zin van het boek)
De lezer kan zich afvragen, is het wel de moeite waard, je altijd te blijven bemoeien met anderen? Mulder kan zijn verleden niet van zich afzetten, en wil de situatie in Zuid-Afrika blijven veranderen, maar kan dit wel, is dit wel mogelijk?
Tijd
Het verhaal speelt zich af in het heden, dus ongeveer 2010, maar het verleden speelt ook een belangrijke rol. Het verleden speelt zich af rond 1970. Rond deze tijd speelde de apartheidsproblematiek.
Onder de naam apartheid werden veel rechten ontnomen aan mensen van gemengd ras (kleurlingen). De weinige zwarte Afrikanen in de voormalige Kaapkolonie die stemrecht hadden verkregen verloren dit weer
Eindoordeel
Ik had niet echt hoge verwachtingen van dit boek. Maar nu ik het gelezen heb, ben ik enthousiast. Het thema en de motieven interesseren mij, en de schrijfstijl van Adriaan van Dis bevalt mij wel. Een leuk element vind ik dat er echte Zuid-Afrikaanse dialogen in voor komen. De titel van het boek vind ik ook goed gekozen, voordat je gaat lezen heb je geen idee wat 'tikkop' is, maar tijdens het lezen kom je erachter dat het een belangrijk element is in dit verhaal. Het is een mooi boek met een bijzonder verhaal, de lezer krijgt een eigen beeld en vormt ook een eigen mening.
Bronnen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Zuid-Afrika
http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/t/tikkop/
Geen opmerkingen:
Een reactie posten