Leesverslag, Tikkop - Adriaan van Dis, Klas 5

Auteur: Adriaan van Dis
Titel: Tikkop
Uitgave: 2010, Augustus Amsterdam
Aantal pagina's: 221
Genre: geëngageerde roman, psychologische roman, sociale roman

Samenvatting (achterflap boek)
Tikkop is een roman over verraad, maar ook over vriendschap en liefde voor een taal en een land. Het vertelt de geschiedenis van twee blanke mannen, de Nederlander Mulder en de Zuid-Afrikaan Donald, die als student betrokken raakten bij het internationale verzet tegen de Apartheid. Na veertig jaar halen ze de banden weer aan en verkennen hun gevoelens van weleer: er is een liefde gedeeld, er zijn vrienden verraden, idealen verloochend. De werkelijkheid van het nieuwe Zuid-Afrika lijkt anders dan de droom van toen. De in Parijs wonende Mulder vestigt zich een tijd in de Kaap, waar Donald zijn strijd voortzet in een verstikkend vissersdorp. De lokale bevolking voelt zich aan alle kanten verraden: hun visrechten zijn verkwanseld door corrupten leiders, er is geen werk en hun kinderen vluchten in de tik, een goedkope drug. De twee mannen ontfermen zich over een talentvolle verslaafde die zij een nieuwe toekomst willen bieden, die jongen moet alles goedmaken...

Verwachtingen
Ik was nog op zoek naar een boek, die een ander boek uit de vierde klas kon vervangen. Toen ik dit boek tegenkwam in de boekenkast van mijn oma en de achterkant gelezen had, heb ik voor dit boek gekozen. Ik heb eerder een boek van Adriaan van Dis gelezen, en deze was mij redelijk bevallen. Ik had niet heel hoge verwachtingen van dit boek. Ik wist niet veel over de achtergrond van de Apartheid, maar aangezien ik wel in dit onderwerp geïnteresseerd werd, was ik wel erg benieuwd.

Thema
Vriendschap
Het verhaal gaat over de vriendschap tussen Mulder (Marten) en Donald. Ze zaten samen in de jaren 70 in een beweging die Zuid-Afrika wilde bevrijden van de apartheid. Nu, 40 jaar later, kijken ze terug naar deze jaren. Ze zijn altijd bevriend gebleven, maar ze verschillen erg van elkaar. Donald is erg fanatiek, en pakt de problemen anders aan. Dit was vroeger zo, maar nu nog steeds. Dit zie je terug als ze samen een jongen proberen te helpen.

Zuid-Afrika
Het hele verhaal speelt zich af in Zuid-Afrika. Mulder en Donald willen het land veranderen, en de inwoners beschermen. Ze zaten vroeger allebei in een beweging om de Apartheid in Zuid-Afrika te doorbreken. Niet voor niets keert Mulder terug naar het land, hij kan zijn verleden maar niet los laten. Donald en Mulder zijn allebei bezeten door het land.

Motieven
Drugs
De titel van het boek, Tikkop, slaat terug op een persoon uit het boek, Hendrik. Het is een getalenteerde jongen, maar hij is verslaafd aan tik. Dit is een goedkope drug, waaraan de meeste jongeren verslaafd zijn in het vissersdorp waar Donald woont. Tik is een belangrijk motief in dit boek, het beïnvloed de levens van alle inwoners van het dorp, maar ook de levens van Donald en Mulder, ze proberen Hendrik te helpen, ieder op een eigen manier. En bij dit proces komen ze zichzelf, maar ook elkaar tegen.

Cultuurverschillen
Het verhaal speelt zich voor het grootste deel af in een arm vissersdorp in Zuid-Afrika. Er komen meerdere inwoners uit dit dorp voor in het boek. Er zijn ook sommige zinnen in het Zuid-Afrikaans geschreven. De verschillen tussen Donald en Mulder én de arme inwoners is goed te zien. Maar doordat Mulder begaan is met deze mensen is het mooi beschreven. Mulder wil zich tussen de inwoners begeven en één van hen zijn, om hen te helpen, maar uiteindelijk blijft hij toch een buitenstaander, een rijke blanke.

Schrijfstijl
Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Mulder. Het verhaal speelt zich voornamelijk af in het heden, maar regelmatig wordt er teruggeblikt naar het verleden. Het taalgebruik is eenvoudig, maar soms worden er dialogen in het Zuid-Afrikaans beschreven.
'My vrot seun, my vrek seun,' fluisterde Charmein. 'Ag heretjie, ag heretjie.' Ze wou haar handen vouwen, maar kwam niet verder dan één gebalde vuist. (blz 142)

Situaties
Donald had Martens succes in de groep moeilijk kunnen verkroppen. Een week wisten ze elkaar te ontlopen, tot de ouwe duriez, de chef, hen tot de orde riep: de Cubaanse codes wachtten: pour la cause. Nieuwsgierigheid deed de rest. Marten was bereid veel te slikken om naar Zuid-Afrika te mogen. Zo onstond er toch een band. Heimelijk begon hij Donald zelfs te bewonderen, om zijn ernst, ambitie, inzet voor een ander. In zijn nabijheid leerde hij een serieuzer mens te zijn.
Mulder hoorde Donald weer door de telefoon schreeuwen. Hij sloot zijn ogen en verfde hun vriendschap heel. (blz 182)
In dit stukje is te lezen hoe moeizaam de relatie eerst was tussen Donald en Marten (Mulder), en nog steeds. Ze waren allebei zeer gedreven voor de beweging. Ze wilden elkaar overtreffen en hadden allebei een andere werkwijze. Donald zeer fanatiek, Mulder op een meer rustigere wijze. Dit is ook te zien in de aanpak van Hendrik.

Zie je wel, hij kon het niet laten zich met de wereld te bemoeien. (laatste zin van het boek)
De lezer kan zich afvragen, is het wel de moeite waard, je altijd te blijven bemoeien met anderen? Mulder kan zijn verleden niet van zich afzetten, en wil de situatie in Zuid-Afrika blijven veranderen, maar kan dit wel, is dit wel mogelijk?

Tijd
Het verhaal speelt zich af in het heden, dus ongeveer 2010, maar het verleden speelt ook een belangrijke rol. Het verleden speelt zich af rond 1970. Rond deze tijd speelde de apartheidsproblematiek.
Onder de naam apartheid werden veel rechten ontnomen aan mensen van gemengd ras (kleurlingen). De weinige zwarte Afrikanen in de voormalige Kaapkolonie die stemrecht hadden verkregen verloren dit weer

Eindoordeel
Ik had niet echt hoge verwachtingen van dit boek. Maar nu ik het gelezen heb, ben ik enthousiast. Het thema en de motieven interesseren mij, en de schrijfstijl van Adriaan van Dis bevalt mij wel. Een leuk element vind ik dat er echte Zuid-Afrikaanse dialogen in voor komen. De titel van het boek vind ik ook goed gekozen, voordat je gaat lezen heb je geen idee wat 'tikkop' is, maar tijdens het lezen kom je erachter dat het een belangrijk element is in dit verhaal. Het is een mooi boek met een bijzonder verhaal, de lezer krijgt een eigen beeld en vormt ook een eigen mening.

Bronnen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Zuid-Afrika
http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/t/tikkop/

2b. Stromingsboek, Kaas - Willem Elsschot

Auteur: Willem Elsschot
Titel: Kaas
Uitgave: Amsterdam, Van Kampen, 1933
Aantal pagina's: 91
Genre: novelle, satire

Samenvatting (https://nl.wikipedia.org/wiki/Kaas_(roman)
Het verhaal gaat over Frans Laarmans, een klerk bij de General Marine and Shipbuilding Company in Antwerpen. Hij krijgt van Van Schoonbeke, de welgestelde vriend van zijn broer Karel, die huisarts is, een baan aangeboden. Laarmans laat zich verleiden om groothandelaar in Nederlandse kaas te worden, volvette Edammer, mede om daarmee meer respect te verdienen in de kringen waarin hij per ongeluk verzeild is geraakt en waar hij zich slecht op zijn plaats voelt, omdat hij zich niet kan meten met de welgestelde en wat snobistische leden van het gezelschap. Met hulp van zijn broer en op aanraden van zijn vrouw slaagt hij erin tijdelijk (en onbetaald) ziekteverlof te krijgen van zijn baan als klerk bij de scheepswerf waar hij werkzaam is, onder het excuus dat hij zou lijden aan een zenuwziekte.
Laarmans wijdt zich met verve aan zijn taak, maar wordt zo meegesleept door zijn nieuwe werk als koopman dat hij zich aanvankelijk alleen bezighoudt met de organisatie en inrichting van zijn 'kantoor', de aankoop van een passend bureau, een schrijfmachine en een telefoon, het ontwerp van zijn briefpapier, de werving van agenten in zijn district, dat bestaat uit België en het groothertogdom Luxemburg, de naamgeving van het bedrijf (hij komt uiteindelijk uit op "Gafpa", wat staat voor 'General Antwerp Feeding Products Association') dat hij zijn eigenlijke taak uit het oog verliest. Als zijn eerste zending van 20 ton kaas arriveert van de leverancier Hornstra uit Amsterdam, weet hij dan ook niet goed wat ermee aan te vangen. Inmiddels is zijn naam als koopman wel een garantie geworden voor zijn positie in de hogere kringen van zijn vriend Van Schoonbeke, waar hij nadien met meer respect wordt behandeld.
In de harde praktijk is Laarmans echter niet geschikt voor zijn werk en blijkt niet in staat om ook maar de geringste hoeveelheid kaas (een product waarvan hij zelf walgt) aan de man te brengen. Zijn aangeworven agenten blijken merendeels non-valeurs en de enorme hoeveelheid Edammers, opgeslagen in het Blauwhoedenveem, wil maar nauwelijks slinken. Zijn vrouw lijdt onder het gehele proces en ook zijn kinderen hebben het zwaar te verduren, al doen zij hun best hun vader bij te staan. Zijn collega's van de scheepswerf komen soms op bezoek om te zien hoe het met hem gaat. Dus hij moet voortdurend oppassen dat hij geen collega's tegenkomt als hij over straat loopt met zijn bollen kaas.
Uiteindelijk geeft hij zijn koopmanschap op, na slechts enkele bollen kaas verkocht te hebben. Hij keert terug naar de scheepswerf in zijn oude baan als eenvoudige klerk, waar hij met open armen ontvangen wordt door zijn oude collega's.

• In de Nieuwe Zakelijkheid wordt alleen beschreven wat echt nodig is. Hierdoor maakt de schrijver gebruik van alleszeggende zinnen. In het boek 'Kaas' worden alleen de belangrijke gebeurtenissen rondom het avontuur van Frans Laarmans beschreven, hij is uitgekeken op zijn saaie ambtenarenbaantje en grijpt de kans met beide handen aan om in 'de handel' te gaan.                                                                                 Eindelijk schrijf ik je weer omdat er grote dingen staan te gebeuren en wel door toedoen van mijnheer Van Schoonbeke. Je moet weten dat mijn moeder gestorven is. (blz 14)                                                                                                                  Elsschot beschrijft even kort een andere gebeurtenis, namelijk de dood van zijn moeder, maar richt zich daarna helemaal op het plan van Frans Laarmans.
• Ook wordt gevoel bij deze stroming niet of weinig beschreven.                                     Ik werd helemaal koud toen het vrouwenkoor begon te huilen en ik niet instemmen kon. Waar toch vonden zij al die tranen, want dat waren de eerste niet, dan kon ik aan haar gezichten wel zien. Gelukkig weende mijn broer óók niet. Maar hij is dokter en zij weten allen dat hij aan dergelijke taferelen gewoon is, zodat het voor mij toch maar pijnlijk was.
• Bij de Nieuwe Zakelijkheid wordt gebruik gemaakt van korte, krachtige zinnen. Ik heb hem bedankt, mijn mandvalies opgepakt en de tram genomen, naar huis toe. Mijn accumulator is leeggelopen. Ik ben uitgebloed.
• Het onderwerp gaat over het zakenleven. En de lezer kan zelf een mening vormen over de daden van de hoofdpersoon. Uiteindelijk is het een mislukt avontuur, en de lezer zelf kan zich afvragen hoe dit kon gebeuren. Is het de schuld van de hoofdpersoon? Hij had alles maar hij wilde toch nog meer. Of is het de schuld van mijnheer van Schoonbeke? De lezer kan het avontuur van Frans Laarmans dus zien als een wijze les.

Kaas hoort dus bij de Nieuwe zakelijkheid. Elsschot maakt gebruikt van korte, alleszeggende zinnen, het gevoel staat niet centraal en het onderwerp heeft betrekking tot het zakenleven.

Bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kaas_(roman
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuwe_zakelijkheid
http://www.scholieren.com/keuzeopdracht/11331

2a. Stromingsboek, Karakter - F. Bordewijk

Auteur: F. Bordewijk
Titel: Karakter; roman van zoon en vader
Uitgave: 1e dr.: 's-Gravenhage : Nijgh & Van Ditmar, 1938.
42e druk
Aantal pagina's: 248
Genre: psychologische roman

Samenvatting (http://www.dbnl.org/tekst/_lit003199401_01/_lit003199401_01_0055.php)

Karakter is het verhaal van het buitenechtelijke kind Jacob Katadreuffe. Hij wordt grootgebracht door zijn moeder, Joba, die weigert om met Katadreuffes vader, de deurwaarder Dreverhaven, te trouwen. Nadat hij als kleine zelfstandige failliet is gegaan vindt er een ommekeer plaats in het leven van Katadreuffe: het enige doel wordt zijn ontwikkeling tot advocaat. Die weg legt Katadreuffe af met als vriend alleen Jan Maan - een mogelijke relatie met Lorna te George houdt Katadreuffe af. Bij zijn klim op de maatschappelijke ladder wordt Katadreuffe, zo lijkt het, voortdurend gedwarsboomd door zijn vader. Nadat Katadreuffe zijn doel bereikt heeft, suggereert de vader dat hij wel eens niet tegen-, maar juist méégewerkt zou kunnen hebben: door het zijn zoon moeilijk te maken, maakte hij hem groot.

 

Kenmerken van de nieuwe zakelijkheid

• De literatuur van de nieuwe zakelijkheid kenmerkt zich vooral door een koele, beschouwende houding van de verteller.                                                                       In het boek wordt alles kort en krachtig verteld, zonder al te veel gevoel en middelen. De verteller beschrijft alles, maar laat een mening achterwege, zodat de lezer deze zelf kan vormen.

Men wees haar er op dat de vader verplicht was tot levensonderhoud. Ze antwoordde prompt en pathetisch: "Het kind zal nooit een vader hebben."

"Ja maar we bedoelen geen vaderrechten, we bedoelen alleen maar dat de vader moet opbrengen voor je kind." "Nee."

"Hoe nee?"

"Ik wil niet."

Ze was tegen niemand vertrouwelijk. Haar eene buurvrouw, fel nieuwsgierig, hengelde voorzichtig naar den vader. Die buurvrouw had, zij wist zelf niet hoe, zoo de gedachte dat er een rijk heerschap achter het geval stak. Joba antwoordde: "Het doet er niet toe, het kind krijgt nooit een vader."

"Waarom niet?"

"Daarom niet." (blz 12-13)

 

• De nieuwe zakelijkheid kenmerkt zich door korte, zakelijke zinnen en een nuchtere, duidelijke manier van schrijven, waarbij weinig gebruik wordt gemaakt van bijvoeglijke naamwoorden.                                                                                                            Samen gingen ze de markt rond. In het eerst zei hij niet veel. Ze stapten gelijk op, even groot, Katadreuffe slechts iets tengerder, nog in zijn beste pak waarmee hij dien ochtend den curator had bezocht. (blz 50)

• De schrijver waagt zich niet aan emoties en gevoelens en wil de werkelijkheid zo objectief mogelijk weergeven. Inhoudelijk gaat het vaak over zaken, het moderne leven en sociale bewogenheid.                                                                                                                Hij overtrof niet zijn eigen verwachtingen, want een eerzuchtige is niet tevreden met minder dan het bereiken van het gestelde doel, en Katadreuffe zijn doel lag hoog. Maar hij was een goed systematicus, hij zorgde ervoor allereerst een behoorlijk figuur te maken in het werk waarvoor hij was aangenomen, want vanuit de plek van dit kantoor moest hij omhoog groeien, als hij die plek verloor was meteen zijn groei gestuit. Binnen een paar weken kon hij typen als de beste door zijn oefeningen 's morgens vroeg, 's avonds laat, op Zaterdagmiddag en op Zondag. (blz 71)

Dit boek behoort dus tot de Nieuwe Zakelijkheid; het is kort en krachtig geschreven, er is gebruik gemaakt van weinig, en korte dialogen, voor het grootste deel worden zakelijke handelingen beschreven en de meeste personages zijn advocaten en andere zakenmensen. Ook sociale onderwerpen komen voor in dit boek, zoals het communisme.

Bronnen:
http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=bord001kara01
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuwe_zakelijkheid

 

 

Klas 4, Tommy Wieringa

We kregen als opdracht om bij het boek 'Ik was nooit in Isfahaan' van Tommy Wieringa een creatieve opdracht te maken. Isabel Streefkerk en ik hebben ervoor gekozen om een aantal collages te maken bij het verhaal 'Europa'. Dit verhaal bestond weer uit meerdere kleine verhaaltjes, die afspeelden in verschillende Europese landen. Wij hebben van zes verhaaltjes een collage gemaakt. Wij hebben deze ook gepresenteerd in de klas.

Verwerkingsopdracht Romantiek, Muziek

In de romantische periode van de klassieke muziek maken componisten steeds grotere composities met steeds meer noten en moeilijkere ritmes. De orkesten werden groter en er werden veel en vreemde, niet eerder toegepaste muziekinstrumenten, gebruikt. Er is veel drama en emotie te horen. Alles draait om wat mensen voelen, fantasie en de natuur. Veelvuldig terugkerende thema's zijn dan ook de verheerlijking van de liefde (zowel de ideale als onmogelijke), hang naar het verleden, enthousiasme voor de natuur, de dood en menselijke emoties als vreugde, verdriet, verwondering, angst, pijn en verlangen. Ook werd de muziek in de Romantiek steeds complexer

In de Klassieke periode was instrumentale muziek het belangrijkst. Men streefde naar ontroerende muziek, en daardoor ontstond de behoefte aan instrumenten met verschillen in klanksterkte. Nieuwe instrumenten in deze tijd zijn de piano, de dwarsfluit en de klarinet. Een belangrijke vernieuwing is dat men vaste tekens ging gebruiken om dynamiek te noteren, zoals f (forte) voor hard en p (piano) voor zacht. Harmonie werd het belangrijkst.
In deze tijd kwamen de openbare concerten op. Muziek is niet meer alleen voor de hogere klasse, maar ook voor de burgerij. Er kwam een behoefte aan concertstukken die speciaal voor die gelegenheid geschreven waren. Zo ontstonden er nieuwe muziekvormen en genres. Verder kwam in deze tijd ook het instrumentaal concert tot bloei. Daarbij worden passages voor een soloinstrument afgewisseld met passages voor het orkestensemble. Het pianoconcert het belangrijkst.
Bij barokmuziek werd met name gebruik gemaakt van snaarinstrumenten zoals viool, cello en verschillende soorten harpen. Daarnaast werd ook het klavecimbel vaak gebruikt om combinaties en ensembles te kunnen stellen.
De affectenleer was als leidraad voor de muzikale expressie.
In de Barok was het harmonisch contrapunt juist belangrijk. De opera's uit deze tijd hadden thema's uit de Griekse en Romeinse mythologie. De bezetting was mager en sober, maar in de muziek waren er veel versieren, pracht en praal.

Romantische stijl
https://www.youtube.com/watch?v=c8UDOmUcxCk
Het verhaal van Winterreisse van Schubert lijkt betrekkelijk eenvoudig. Een jonge man wordt afgewezen en gaat daarop op reis. In het 24e lied ontmoet hij de Leiermann, de speelman met de draailier, een verpersoonlijking van de dood. In feite symboliseert de winterreis de zoektocht van de mens naar zichzelf. Het thema is de dood, dit werd veel gebruikt in de Romantiek. Er zijn veel verschillende ritmes gebruikt en je hoort veel (voor die tijd) vreemde instrumenten. 
Klassieke stijl
https://www.youtube.com/watch?v=vQVeaIHWWck
Moonlight Sonate is de veertiende pianosonate van Beethoven en één van zijn bekendste werken. Vooral het eerste deel is erg bekend. Beethoven noemde het werk een Sonata quasi una Fantasia, een sonate die als fantasie aandoet. Het stuk werd opgedragen aan gravin Giulietta Guiciardi.
Moonlight Sonata van Beethoven is een ontroerend stuk, typerend voor de Klassieke stijl. Je kunt ook horen dat er veel verschil zit in klanksterkte, afwisselend zacht en hard. Er is een langzaam deel, en een snelle finale. Er zijn veel passages met een solo-instrument, afgewisseld met het orkestensemble.


Barok stijl
https://www.youtube.com/watch?v=AUTiGAoUBtE
In het stuk L'estro Armonico van Vivaldi hoor je alleen maar snaarinstrumenten, bijvoorbeeld de viool. Je kunt horen dat er gebruik wordt gemaakt van een contrapunt. De muziek gaat snel, maar daarna stopt het even en gaat het langzaam verder. Je hoort de affectenleer, emoties worden afgewisseld. In het begin gaat het steeds sneller, dit is waarschijnlijk angst of woede. Daarna gaat de muziek langzamer, dus ook een andere emotie, en daarna gaat het weer sneller.



Bronnen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Romantiek_(muziek)
http://www.schubert.nl/Schubert+Stichting/nl-NL/over+schubert/schubert+en+de+romantiek.aspx
http://aurose.infoteur.nl/specials/klassieke-periode-muziek.html
https://nl.wikipedia.org/wiki/Barokmuziek
https://nl.wikipedia.org/wiki/Winterreise_(Schubert)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Pianosonate_nr._14_(Beethoven)

Opdracht Verlichting, klas 5

Filosofie
'Verlichting is het ontkomen van de mens aan de onmondigheid waaraan hij zelf schuldig is. Onmondigheid is het onvermogen om je van je verstand te bedienen zonder de leiding van een ander. Je bent zelf schuldig aan deze onmondigheid als die niet veroorzaakt wordt doordat het je ontbreekt aan verstand, maar aan de vastberadenheid en de moed om je daarvan zonder andermans leiding te bedienen. Sapere aude! Heb de moed je van je eigen verstand te bedienen! Is dan ook het motto van de Verlichting.' - Immanuel Kant

De Verlichting is een intellectuele stroming die tot bloei komt in de 17e en 18e eeuw in Europa. Verlichtingsdenkers zetten zich af tegen kerk en autoriteiten. Deze stroming heeft de opvattingen over politiek, filosofie, wetenschap en religie binnen de westerse wereld grondig gewijzigd. In deze periode ontstond een beweging van intellectuelen met als doel het gebruik van de rede en het filosoferen te bevorderen. Zij waren dus voor de wetenschap. De verlichting gaf aanleiding tot modernisering van de samenleving door middel van individualisering, emancipatie en secularisering. Ook de woorden gelijkheidsbeginsel, mensenrechten en burgerrechten zijn van toepassing.

De mensen in de Verlichting werden dus mondiger. Als we dan kijken naar het heden, kunnen we wel vaststellen dat de mensen nog steeds mondig zijn, misschien nog wel heftiger. Door de sociale en politieke situaties van nu, strijden mensen nog steeds voor hun opvattingen. Veel van de idealen uit de Verlichting zijn uitgekomen, en over veel idealen wordt nog gediscussieerd. Vooral op het gebied van de politiek zijn we nog niet uitgesproken. We hechten nog veel aan onze vrijheid van meningsuiting, iets wat in de Verlichting op kwam.
Veel idealen uit de Verlichting bestaan nog steeds, het zijn veelvoorkomende onderwerpen die nu in het nieuws verschijnen. Maar de meeste van deze idealen zijn wel vervormd naar de moderne tijd van nu.
Als we bijvoorbeeld kijken naar het onderwerp gelijkheidsbeginsel. Een begrip dat toen nog zeer recent was. Dit begrip had in de tijd van de Verlichting betrekking op de verschillende lagen in de samenleving. De mensen wilden dat iedereen gelijk werd voor de wet. Maar als we het begrip bekijken in onze tijd, zien we dat er vooruitgang is geboekt op dit onderwerp en dat het een andere vorm heeft aangenomen. In Nederland bijvoorbeeld kan het begrip gelijkheidsbeginsel betrekking hebben op de Vluchtelingen. Niet elke inwoners van Nederland ziet de Vluchtelingen als gelijken.
En zo kunnen we vele thema's uit de Verlichting vergelijken met nu.
Niet voor niets worden nog vele ideeën en filosofen uit de Verlichting op school besproken. Deze stroming heeft nog steeds een grote invloed op de samenleving van nu.



Bronnen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Verlichting_(stroming)#Recht.2C_staat_en_politiek
http://www.humanistischecanon.nl/verlichting

Eindopracht Literatuur, Renaissance

Zoals de Ouden zongen - Jan Steen
Je ziet op het schilderij een gezellig tafereel. Op zich lijkt er niks aan de hand, maar als je naar de details gaat kijken: schelpen van oesters en mosselen (aphrodisia), een vogelkooitje met het deurtje open (de man heeft een afspraak buitenshuis= Bredero klucht van de molenaar), een jongen die pijp leert roken (symbool voor gemeenschap), overmatige hoeveelheden wijn (roesmiddel) en druiven (kiemkracht), een papegaai (koppig dier - rood staat voor onzedelijkheid). Een vogel in het algemeen was symbool van het verlangen om in hoger sferen te komen of had een seksuele bijbetekenis.
In deze tijd was men goed op de hoogte van de symbolische waarde van details. De meeste mensen konden immers niet schrijven en verhalen werden verteld aan de hand van afbeeldingen. Dus de vele details maakten het onderwerp van dit schilderij wel duidelijk.

 

 

 


De koppelaarster - Johannes Vermeer
Het is een scène die in een bordeel afspeelt. Mogelijk is de lachende man links Vermeer zelf, toekijkend naar het meisje van lichte zeden dat centraal in het licht zit. De figuur links kijkt als  vrolijke toeschouwer naar het geheel. De vrouw houdt een glas wijn vast, terwijl ze haar andere hand opent om een munt van haar minnaar in ontvangst te nemen.
Deze man heeft de andere hand alvast om haar linkerborst gelegd. Haar neergeslagen blik wordt weersproken door de zelfvoldane glimlach, alsof ze verwacht dat meer munten zullen volgen. Links van het stel bekijkt een oudere vrouw, de koppelaarster, het tafereel goedkeurend en met een zekere wellust in haar blik.
Helemaal links heft een jongeman het glas. Gezien het snaarinstrument in zijn andere hand, een luit of een citer, is hij de bordeelmuzikant. De door alcohol vertroebelde lach van de jongeman verraadt zijn medeplichtigheid aan het verdorven schouwspel aan de kijker. Mogelijk is dit dus Vermeer zelf. Dit onderwerp lijkt erg op de klucht van de molenaar van Bredero.

Het vrolijke huisgezin - Jan steen
Dit schilderij is een uitbeelding van het spreekwoord Soo d'Ouden Songen, soo Pypen de Jongen. Het staat te lezen op het papier aan de schouw. Het spreekwoord betekent dat kinderen maar al te gemakkelijk het slechte voorbeeld van de ouderen overnemen. Bijvoorbeeld, de oude man aan de tafel heft een glas wijn, terwijl het jongetje op de voorgrond ook wijn drinkt.
Steen waarschuwt de kijker via dit schilderij dat ouders het goede voorbeeld moeten geven aan hun kinderen. Doen ze dat niet, dan gaat het mis, zoals bij dit gezin. Het werkwoord 'pypen' had in de 17de eeuw meer betekenissen, zoals het bespelen van blaasinstrumenten of roken. Dit laatste zie je de jongen aan het venster en de kinderen bij de haard doen. Hier wordt dus gebruik gemaakt van exempla contraria.






Bronnen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Het_vrolijke_huisgezin
http://histoforum.net/luit/steen8.htm
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_koppelaarster_(Vermeer)